Баланың эмоциясын түсіну және қолдау

Баланың эмоциялық дамуы – оның тұлға болып қалыптасуының маңызды бөлігі. Бала өз сезімдерін түсініп, оны дұрыс жеткізе алса, ол өзіне сенімді, сабырлы және әлеуметтік қарым-қатынасқа бейім болып өседі. Сондықтан баланың эмоциясын түсіну және оны қолдау – ересектердің басты міндеттерінің бірі.

Баланың эмоциясы дегеніміз не?

Эмоция – баланың ішкі сезімінің көрінісі. Балалар қуаныш, қорқыныш, реніш, ашу, таңдану сияқты түрлі эмоцияларды бастан кешіреді. Кішкентай балалар бұл сезімдерді әрдайым сөзбен жеткізе алмайды, сондықтан оларды мінез-құлық арқылы көрсетеді.

1. Баланың эмоциясын тану

Ересек адам баланың эмоциясын байқай білуі керек:

• бет-әлпетіне назар аудару 
• дауыс ырғағын бақылау 
• мінез-құлқындағы өзгерістерді байқау 

Мысалы, бала жыласа – ол тек жылап тұрған жоқ, ол көмек сұрап тұр.

2. Баланы тыңдау және түсіну

Бала өз ойын айтқанда:

• сөзін бөлмеу 
• мұқият тыңдау 
• оның сезімін қабылдау 

Мысалы:
 «Сен ренжіп тұрсың, себебі ойыншығың сынып қалды» деп айту баланың өзін түсінгенін сезіндіреді.

3. Эмоцияны атауға үйрету

Балаларға эмоция атауларын үйрету маңызды:

• «қуаныш», «реніш», «қорқыныш», «ашу» 
• суреттер арқылы түсіндіру 
• ойын арқылы көрсету 

Бұл балаға өз сезімін басқаруға көмектеседі.

4. Қолдау көрсету

Бала қиын эмоцияны бастан кешірсе:

• құшақтау 
• жылы сөз айту 
• жанында болу 

Ең бастысы – баланы жалғыз қалдырмау.

5. Эмоцияны дұрыс шығаруға үйрету

Балаға эмоцияны қауіпсіз түрде шығаруды үйрету қажет:

• сурет салу 
• ойын арқылы шығару 
• тыныс алу жаттығулары 

Ашу кезінде айқайлауға немесе ұруға болмайтынын түсіндіру керек.

6. Үлгі болу

Бала ересектерге қарап үйренеді:

• ата-ана өз эмоциясын дұрыс көрсетуі керек 
• сабырлы сөйлеу 
• қиын жағдайда өзін ұстай білу 

7. Жиі кездесетін қателіктер

• «жылама» деп тыйым салу 
• баланың сезімін жоққа шығару 
• ұрысу немесе жазалау 

Бұл баланың эмоциясын ішке жинауына әкеледі.

Қорытынды

Баланың эмоциясын түсіну – оны тәрбиелеудің негізі. Егер бала өзін түсінетінін сезсе, ол ашық, сенімді және бақытты болып өседі. Қолдау мен мейірім – баланың эмоционалдық дамуының басты шарты.